Wprowadzenie - standaryzacja wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego


Autorzy standardów wyposażenia


Standardy wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego dla zawodów z dwuletnim cyklem kształcenia


Standardy wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego dla zawodów z trzyletnim cyklem kształcenia


Standardy wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego dla zawodów, w których kształcenie jest prowadzone w technikach, technikach uzupełniających


Standardy wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego dla zawodów, w których kształcenie jest prowadzone w  szkołach policealnych



WPROWADZENIE - STANDARYZACJA WYPOSAŻENIA DYDAKTYCZNEGO
PRACOWNI KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO



Jednym z elementów systemu zapewnienia jakości w edukacji jest formułowanie i wdrażanie do praktyki standardów dotyczących tej sfery. Standardy rozumiane jako normy, wzorce, mogą być używane jako punkt odniesienia przy ocenie zarówno procesów jak i ich produktów, efektów.


W proces standaryzacji w edukacji włączył się Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej, realizując na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, we współpracy z Centralną Komisją Egzaminacyjną i Okręgowymi Komisjami Egzaminacyjnymi projekt budowania standardów wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego.


Standardy opracowane przez zespoły specjalistów w zakresie poszczególnych zawodów mogą być wykorzystane do:

  • zapewnienia i poprawy jakości procesu kształcenia zawodowego,
  • zapewnienia warunków do przeprowadzania egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe,
  • wdrożenia systemu akredytacji placówek kształcenia ustawicznego,
  • wyrównywania poziomu wyposażenia pracowni kształcenia zawodowego.

Przed rozpoczęciem prac nad standardami przyjęto następujące założenia:

1)   formułując standardy należy korzystać z:
 
  • podstaw programowych kształcenia w zawodach,
  • zapisów zawartych w standardach wymagań egzaminacyjnych dla zawodów,
  • programów nauczania dla zawodów;
2)   standard wyposażenia pracowni nie może być zawyżony; standardy powinny być:
 
  • osiągalne (realne),
  • możliwe do obserwacji,
  • celowe,
  • wymierne,
  • zrozumiałe;
3)   standard powinien być na tyle konkretny, aby umożliwić placówkom wyliczenie ilości stanowisk dydaktycznych dla potrzeb procesu kształcenia oraz na potrzeby egzaminu zawodowego;

4)   przez pracownię kształcenia zawodowego należy rozumieć pomieszczenie (pomieszczenia) lub inne miejsca, w których znajdują się stanowiska dydaktyczne umożliwiające:
 
–   opanowywanie umiejętności właściwych dla danego zawodu,
–   wykonanie zadania egzaminacyjnego w etapie praktycznym egzaminu zawodowego;

5)   standard wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego wymaga aktualizowania zgodnie z rozwojem naukowym, technicznym i technologicznym właściwym dla danego zawodu w zależności od zmieniających się wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska, ergonomii;

6)   pomieszczenia, maszyny, urządzenia, aparaty, sprzęt, materiały, narzędzia, surowce, półfabrykaty i inne środki niezbędne w procesie kształcenia oraz do przeprowadzenia egzaminu zawodowego powinny spełniać wymagania sanitarno-higieniczne, ekologiczne, ergonomiczne oraz dotyczące bezpieczeństwa. Spełnienie tych wymagań powinno być zgodne z obowiązującymi przepisami i potwierdzone stosownymi atestami;

7)   szczegóły dotyczące bhp w placówkach oświatowych reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach. (DzU nr 6 z 2003 r., poz. 68, 69).

Na realizację projektu złożyły się następujące działania:
–   opracowanie modelu struktury standardu wyposażenia pracowni zawodowych, który pozwolił na formułowanie standardów dla poszczególnych zawodów w sposób porównywalny,
–   zaopiniowanie opracowanego modelu struktury standardu przez Departament Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego MENiS, Centralną i Okręgowe Komisje Egzaminacyjne,
–   formułowanie standardów dla poszczególnych zawodów przez 2-3 osobowe zespoły autorów-specjalistów w odpowiednich branżach, wyłonionych w konsultacji z OKE.

Podczas prac nad modelem standardu zastosowano definicję, według której:


Standard wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego to typowe dla zawodu, zgodne z obowiązującymi normami wymagania dotyczące infrastruktury i wyposażenia dydaktycznego pracowni, opracowane z uwzględnieniem podstawy programowej kształcenia w zawodzie oraz standardu wymagań egzaminacyjnych dla tego zawodu.

Wyposażenie zgodne ze standardem powinno umożliwić:

–   opanowanie wiedzy i umiejętności właściwych dla danego zawodu,
–   wykonanie zadania egzaminacyjnego w etapie praktycznym egzaminu zawodowego.

Model standardu wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego został ustalony podczas spotkania warsztatowego przedstawicieli szkół zawodowych, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych, Ośrodków Doskonalenia Nauczycieli, Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej, w dniu 26 marca 2003 r.



Elementy standardu wyposażenia dydaktycznego
pracowni kształcenia zawodowego:



  1. Wyposażenie ogólnodydaktyczne pracowni (tablice – rodzaj, środki audiowizualne, miejsca pracy koncepcyjnej dla uczniów i dla nauczycieli oraz dla egzaminatorów podczas egzaminu zawodowego).

    2.
  2. Wykaz niezbędnych stanowisk dydaktycznych właściwych dla danej pracowni.

    3.
  3. Opisy infrastruktury poszczególnych stanowisk dydaktycznych zawierające:
    4.
    a.   usytuowanie stanowiska (w budynku, kondygnacja, poza budynkiem, w zakładzie pracy, inne);
    b.   wielkość i inne wymagania dotyczące pomieszczenia lub innego miejsca, w którym znajduje się stanowisko (sposób wykończenia podłóg, sufitów, ścian, okien, drzwi, inne);
    c.   minimalna powierzchnia (kubatura) niezbędna dla pojedynczego stanowiska;
    d.   wyposażenie stanowiska w niezbędne media z określeniem ich parametrów (prąd elektryczny – rodzaj, woda – ciepła, zimna, gaz, sprężone powietrze, wentylacja, inne);

  4. Opisy wyposażenia stanowisk dydaktycznych zawierające:
    5.
    a.   wykaz maszyn, urządzeń, aparatów, narzędzi i innego sprzętu właściwego dla zawodu;
    b.   wykaz sprzętu/urządzeń pomiarowych, diagnostycznych;
    c.   wykaz modeli, symulatorów, fantomów;
    d.   wykaz materiałów, surowców, półfabrykatów i innych środków niezbędnych w procesie kształcenia oraz podczas egzaminu zawodowego;
    e.   stanowisko (stanowiska) komputerowe z wykazem urządzeń peryferyjnych oraz programów właściwych dla danego zawodu/pracowni/stanowiska dydaktycznego;
    f.   biblioteczkę zawodową wyposażoną w dokumentację, instrukcje, normy, procedury, przewodniki, regulaminy, przepisy prawne właściwe dla danego zawodu/pracowni/stanowiska;
    g.   wykaz środków do udzielania pomocy przedmedycznej;
    h.   wykaz środków zapewniających przestrzeganie zasad ergonomii oraz bezpieczeństwa i higieny (sprzęt ppoż., do ochrony przed działaniem urządzeń, materiałów i substancji niebezpiecznych, środki ochrony indywidualnej).

  5. Inne, szczególne wymagania dotyczące stanowiska, właściwe dla danego zawodu.
    6.

W 2003 roku zespoły autorów-specjalistów opracowały standardy wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego dla 23 zawodów z klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, kształconych w cyklu dwuletnim. Są to:

  1. Betoniarz-zbrojarz 712[01]
  2. Blacharz 721[01]
  3. Fotograf 313[05]
  4. Kominiarz 714[02]
  5. Koszykarz-plecionkarz 742[02]
  6. Kowal 722[04]
  7. Kucharz małej gastronomii 512[05]
  8. Lakiernik 714[03]
  9. Malarz-tapeciarz 714[01]
  10. Mechanik maszyn i urządzeń drogowych 712[09]
  11. Modelarz odlewniczy 722[01]
  12. Monter budownictwa wodnego 712[03]
  13. Monter kadłubów okrętowych 721[02]
  14. Monter nawierzchni kolejowej 712[05]
  15. Monter systemów rurociągowych 713[04]
  16. Ogrodnik 611[01]
  17. Operator maszyn leśnych 614[02]
  18. Operator urządzeń przemysłu ceramicznego 813[01]
  19. Operator urządzeń przemysłu chemicznego 815[01]
  20. Posadzkarz 713[05]
  21. Pszczelarz 612[01]
  22. Rybak śródlądowy 615[01]
  23. Sprzedawca 522[01]

W 2004 roku zespoły autorów-specjalistów opracowały standardy wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego dla 54 zawodów z klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, kształconych w cyklu trzyletnim. Są to:

  1. Blacharz samochodowy 721 [03]
  2. Cieśla 712 [02]
  3. Cukiernik 741 [01]
  4. Dekarz 713 [01]
  5. Drukarz 825 [01]
  6. Elektromechanik 724 [05]
  7. Elektromechanik pojazdów samochodowych 724 [02]
  8. Elektryk 724 [01]
  9. Fryzjer 514 [01]
  10. Garbarz skór 744 [03]
  11. Górnik eksploatacji otworowej 811 [01]
  12. Górnik eksploatacji podziemnej 711 [02]
  13. Górnik odkrywkowej eksploatacji złóż 711 [03]
  14. Introligator 734 [02]
  15. Kaletnik 744 [01]
  16. Kamieniarz 711 [04]
  17. Krawiec 743 [01]
  18. Kuśnierz 743 [02]
  19. Mechanik automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych 731 [01]
  20. Mechanik pojazdów samochodowych 723 [04]
  21. Mechanik precyzyjny 731 [03]
  22. Mechanik-monter maszyn i urządzeń 723 [02]
  23. Mechanik-operator pojazdów i maszyn rolniczych 723 [03]
  24. Monter izolacji budowlanych 713 [08]
  25. Monter instalacji gazowych 713 [07]
  26. Monter instalacji i urządzeń sanitarnych 713 [02]
  27. Monter instrumentów muzycznych 731 [02]
  28. Monter konstrukcji budowlanych 712 [04]
  29. Monter sieci i urządzeń telekomunikacyjnych 725 [02]
  30. Monter sieci komunalnych 713 [03]
  31. Monter elektronik 725 [01]
  32. Monter-instalator urządzeń technicznych w budownictwie wiejskim 723 [05]
  33. Monter mechatronik 725 [03]
  34. Murarz 712 [06]
  35. Obuwnik 744 [02]
  36. Operator maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej 812 [01]
  37. Operator maszyn i urządzeń metalurgicznych 812 [02]
  38. Operator maszyn i urządzeń odlewniczych 812 [03]
  39. Operator maszyn i urządzeń przemysłu spożywczego 827 [01]
  40. Operator maszyn w przemyśle włókienniczym 826 [01]
  41. Operator obrabiarek skrawających 722 [02]
  42. Operator urządzeń przemysłu szklarskiego 813 [02]
  43. Optyk-mechanik 731 [04]
  44. Piekarz 741 [02]
  45. Rękodzielnik wyrobów włókienniczych 743 [04]
  46. Rolnik 613 [01]
  47. Rzeźnik-wędliniarz 741 [03]
  48. Stolarz 742 [01]
  49. Ślusarz 722 [03]
  50. Tapicer 743 [03]
  51. Technolog robót wykończeniowych w budownictwie 713 [06]
  52. Zdun 712 [08]
  53. Zegarmistrz 731 [05]
  54. Złotnik-jubiler 731 [06]

W 2005 roku zespoły autorów-specjalistów opracowały standardy wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego dla 51 zawodów, w których kształcenie jest prowadzone w technikach, technikach uzupełniających i szkołach policealnych. Są to:

  1. Technik budownictwa 311 [04]
  2. Technik budownictwa okrętowego 311 [05]
  3. Technik dróg i mostów kolejowych 311 [06]
  4. Technik elektronik 311 [07]
  5. Technik elektryk 311 [08]
  6. Technik górnictwa odkrywkowego 311 [13]
  7. Technik górnictwa otworowego 311 [14]
  8. Technik hydrolog 311 [17]
  9. Technik inżynierii środowiska i melioracji 311 [19]
  10. Technik mechanik 311 [20]
  11. Technik mechanizacji rolnictwa 311 [22]
  12. Technik meteorolog 311 [23]
  13. Technik ochrony środowiska 311 [24]
  14. Technik obuwnik 311 [25]
  15. Technik odlewnik 311 [26]
  16. Technik papiernictwa 311 [27]
  17. Technik poligraf 311 [28]
  18. Technik technologii ceramicznej 311 [30]
  19. Technik technologii drewna 311 [32]
  20. Technik technologii odzieży 311 [34]
  21. Technik telekomunikacji 311 [37]
  22. Technik transportu kolejowego 311 [38]
  23. Technik urządzeń sanitarnych 311 [39]
  24. Technik wiertnik 311 [40]
  25. Technik włókiennik 311 [41]
  26. Technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych 311 [42]
  27. Technik drogownictwa 311 [45]
  28. Technik automatyk sterowania ruchem kolejowym 311 [46]
  29. Technik teleinformatyk 312 [02]
  30. Fototechnik 313 [01]
  31. Technik mechanik lotniczy 314 [05]
  32. Technik hodowca koni 321 [01]
  33. Technik leśnik 321 [02]
  34. Technik pszczelarz 321 [04]
  35. Technik rolnik 321 [05]
  36. Technik rybactwa śródlądowego 321 [06]
  37. Technik architektury krajobrazu 321 [07]
  38. Technik technologii żywności 321 [09]
  39. Technik żywienia i gospodarstwa domowego 321 [10]
  40. Technik masażysta 322 [12]
  41. Technik ortopeda 322 [13]
  42. Technik weterynarii 322 [14]
  43. Technik agrobiznesu 341 [01]
  44. Technik ekonomista 341 [02]
  45. Technik hotelarstwa 341 [04]
  46. Technik organizacji usług gastronomicznych 341 [07]
  47. Technik spedytor 342 [02]
  48. Technik logistyk 342 [04]
  49. Technik prac biurowych 419 [01]
  50. Technik usług fryzjerskich 514 [02]
  51. Technik księgarstwa 522 [02]

W 2006 roku zespoły autorów-specjalistów opracowały standardy wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego dla 20 zawodów, w których kształcenie jest prowadzone w technikach, technikach uzupełniających i szkołach policealnych. Są to:

  1. Technik analityk 311 [02]
  2. Technik garbarz 311 [09]
  3. Technik geodeta 311 [10]
  4. Technik geolog 311 [12]
  5. Technik górnictwa podziemnego 311 [15]
  6. Technik hutnik 311 [16]
  7. Technik instrumentów muzycznych 311 [18]
  8. Technik technologii chemicznej 311 [31]
  9. Technik technologii szkła 311 [33]
  10. Technik technologii wyrobów skórzanych 311 [35]
  11. Technik elektroenergetyk transportu szynowego 311 [47]
  12. Technik informatyk 312 [01]
  13. Technik mechanik okrętowy 314 [03]
  14. Technik rybołówstwa morskiego 314 [04]
  15. Technik awionik 314 [06]
  16. Technik ogrodnik 321 [03]
  17. Technik handlowiec 341 [03]
  18. Technik usług pocztowych i telekomunikacyjnych 421 [01]
  19. Kelner 512 [01]
  20. Kucharz 512 [02]