5. Dodatkowe wyjaśnienia dotyczące procedury akredytacji placówek kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych

1. Czy w przypadku prowadzenia działalności na terenie kilku województw osoba prowadząca placówkę ubiegającą się o akredytację, składa wniosek do kuratora oświaty właściwego ze względu na siedzibę placówki, czy też do każdego z kuratorów oświaty oddzielnie ze względu na miejsce prowadzenia działalności?

Placówki publiczne

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 13 czerwca 2003r. w sprawie ramowych statutów: publicznego centrum kształcenia ustawicznego, publicznego ośrodka dokształcania i doskonalenia zawodowego oraz publicznego centrum kształcenia praktycznego (Dz.U. Nr 132, poz.1226), wyłącznie publiczne centrum kształcenia ustawicznego i centrum kształcenia praktycznego mogą posiadać filie. Tworzone są one w ramach tej samej placówki, nad którą nadzór pedagogiczny sprawuje właściwy dla niej kurator oświaty, prowadzącej działalność na terenie danego województwa. Wobec tego kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych zgłaszane do akredytacji będzie prowadzone na terenie jednego województwa, a zatem ww. placówki łącznie z ich filiami będą mogły uzyskać akredytację na działalność prowadzoną przez placówkę i jej filię na terenie danego województwa.

Placówki niepubliczne

Placówki niepubliczne zakładane przez osoby prawne i fizyczne zgodnie z art. 82 ust.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz.329 z późn.zm.) są wpisane do ewidencji placówek niepublicznych, prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu szkół i placówek publicznych i nie mają możliwości tworzenia filii lub innych jednostek organizacyjnych wchodzących w skład jednostki macierzystej i prowadzonych na terenie innego powiatu. Starosta może wpisać do ewidencji jedynie placówkę, która będzie prowadzona na obszarze jego właściwości miejscowej (tam gdzie znajduje się siedziba placówki). Wpisanie do ewidencji placówki, której siedziba znajdować się będzie poza obszarem powiatu, wykracza poza zakres uprawnień danego starosty. Zatem nie mogą one być traktowane jako miejsce prowadzenia działalności, ale jako odrębne placówki, które w związku z tym powinny ubiegać się o akredytację dla każdej z nich oddzielnie u kuratorów właściwych ze względu na ich siedziby.

Działalność oświatowa

W przypadku działalności oświatowej prowadzonej na podstawie ustawy – Prawo Działalności Gospodarczej, w załączonym do wniosku o przyznanie akredytacji zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub odpisie z rejestru przedsiębiorców, powinno być wskazane miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem organizator składa wniosek do kuratora oświaty właściwego dla siedziby organizatora ze wskazaniem miejsc prowadzenia działalności, które mogą być zlokalizowane na terenie całego kraju. Kurator oświaty, do którego wpłynął wniosek, będzie delegował zespół akredytacyjny w celu przeprowadzenia wizyty akredytacyjnej, także na teren innych województw.

2. Czy w przypadku, gdy wniosek o przyznanie akredytacji dotyczy całości prowadzonego kształcenia w formach pozaszkolnych, a jedna lub kilka ze zgłoszonych form nie spełnia określonych rozporządzeniem warunków należy wniosek odrzucić w całości?

W związku z brzmieniem, art.68b ust.1 ustawy o systemie oświaty „Akredytacja może obejmować całość lub część prowadzonego kształcenia”. Wniosek (zał. nr 1 do rozporządzenia) także wnoszony jest o przyznanie akredytacji na całość lub na część prowadzonego kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych, wobec czego jest on rozpatrywany zgodnie z zakresem wskazanym we wniosku. Jeżeli w wyniku oceny działalności placówki, dokonanej przez zespół akredytacyjny, ustalone zostanie, że pewien zakres kształcenia nie spełnia warunków do uzyskania akredytacji – należy powiadomić o tym wnioskodawcę oraz wezwać go do sprecyzowania, czy podtrzymuje wniosek w całości, czy też ogranicza wniosek o akredytację do zakresu, który uzyskał pozytywną opinię zespołu. Jeśli wnioskodawca nie ograniczy wniosku do zakresu kształcenia ocenionego pozytywnie, należy wydać decyzję odmawiającą przyznania akredytacji.

3. Czy placówka ubiegająca się o akredytację musi dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, jeśli prowadzi kursy wymagające specjalnego zezwolenia, np. kursy dla pracowników ochrony, uprawniające do przewozu materiałów niebezpiecznych itp.?

Brak jest podstaw dla obligatoryjnego dołączania przez placówkę ubiegającą się o akredytację dodatkowych dokumentów do wniosku poza wskazanymi w rozporządzeniu. Natomiast zespół akredytacyjny w myśl §11 rozporządzenia może zwrócić się do osoby kierującej placówką o ich przedłożenie. Mając na uwadze powyższą sytuację, kurator oświaty powinien powołać w skład zespołu akredytacyjnego przedstawiciela właściwej organizacji pracodawców, a także na wniosek przewodniczącego zespołu akredytacyjnego może powołać specjalistę z określonej dziedziny wiedzy. Zadaniem ww. członków zespołu byłoby wskazanie m.in. dokumentów, które powinien przedłożyć wnioskodawca, jeśli w stosunku do zgłoszonych do akredytacji form pozaszkolnych zachodzi przypuszczenie, że ich prowadzenie może wymagać dodatkowych zezwoleń.

4. Co należy rozumieć przez "formę kształcenia" oraz „zakres kształcenia”?

Forma kształcenia oznacza przyjęty sposób organizacji prowadzonego kształcenia ustawicznego, np. kurs, seminarium itp.

Zgodnie z art.3 pkt.16 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996r. Nr 67, poz.329 z późn.zm.) przez formy pozaszkolne należy rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach, o których mowa w art.2 pkt.3a ww. ustawy. Wskazuje je także §8 ust.1 pkt.2 i 3 oraz ust.2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz.U. Nr 103, poz.472).

Zakres kształcenia – to treści obejmujące wiedzę i umiejętności z danej dziedziny, realizowane poprzez odpowiednią formę kształcenia, np. kurs podstaw księgowości komputerowej.

5. Jakie kryteria należy przyjąć przy kwalifikowaniu zgłaszanych do akredytacji placówek według ich rodzajów – placówka kształcenia ustawicznego, placówka kształcenia praktycznego itd.?

Zadania realizowane przez publiczne: placówki kształcenia ustawicznego, praktycznego lub ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego w ramach prowadzonych przez nie form pozaszkolnych określa statut danej placówki lub ośrodka zgodnie z §2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 13 czerwca 2003r. w sprawie ramowych statutów: publicznego centrum kształcenia ustawicznego, publicznego ośrodka dokształcania i doskonalenia zawodowego oraz publicznego centrum kształcenia praktycznego (Dz.U. Nr 132 poz.1226).

W odniesieniu do placówek niepublicznych, rodzaj placówki określa wpis do ewidencji placówek niepublicznych prowadzonej przez odpowiednią JST, w ślad za tym zadania placówki powinien określić jej statut. w przypadku działalności oświatowej, o której mowa w art.83a ust.2 ustawy o systemie oświaty, zadania realizowane w ramach tej działalności powinny zostać przedstawione w informacji o jej organizacji i zakresie (§5 ust.2 pkt.2 rozporządzenia).

6. Jak rozumieć przepis §3 rozporządzenia określający, że placówka musi prowadzić co najmniej rok kształcenie w formie zgłoszonej do akredytacji?

Czy wymaga się jakiejś określonej częstotliwości prowadzenia kształcenia w danej formie?

Prowadzone kształcenie w formie pozaszkolnej zgłoszonej do akredytacji nie może mieć charakteru incydentalnego, np. styczeń 2002, czerwiec 2002 i grudzień 2002. Okres czasu, w którym prowadzone jest kształcenie, musi gwarantować zespołowi akredytacyjnemu możliwość przeprowadzenia w sposób prawidłowy oceny spełniania warunków akredytacji. Realizacja kształcenia w sposób podany w ww. przykładzie uniemożliwia samemu organizatorowi w sposób rzetelny wypełnienie arkusza samooceny i wykazania się spełnieniem ustalonych tam kryteriów, np. dostosowywania bazy i wyposażenia do prowadzonego kształcenia, doskonalenia kadry dydaktycznej, czy wreszcie ewaluacji prowadzonego kształcenia.

7. Jaki może być sposób wyłaniania przedstawicieli organizacji pracodawców do prac w zespole akredytacyjnym? Czy mogą to być zarówno regionalne, ogólnokrajowe jak i branżowe organizacje?

Ustalenia, która z organizacji pracodawców będzie najwłaściwsza pod względem merytorycznym, jak i odpowiednia ze względu na zasięg terytorialny, dokonuje kurator oświaty po zapoznaniu się z zakresem kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych zgłoszonym do akredytacji we wniosku. Kurator oświaty zwraca się do organizacji pracodawców o wskazanie przedstawiciela, a sposób wyłonienia należy do danej organizacji pracodawców.

8. Jaką formę zatrudniania kadry w placówce w związku z jej oceną można przyjąć za właściwą? Czy dopuszcza się formę zatrudnienia kadry w postaci, np. umowy o dzieło lub umowy zlecenia?

Umowa o świadczenie pracy przez kadrę placówki może mieć charakter dopuszczony przez odrębne przepisy (Kodeks Pracy, Kodeks Cywilny), jednak z zastrzeżeniem, że muszą być spełnione warunki ustalone w rozporządzeniu w odniesieniu do kadry dydaktycznej (§4 pkt.2 lit.b i c rozporządzenia oraz zał. nr 2 do rozporządzenia – część II. Arkusz oceny – pkt.2.2 i 2.3). Jeśli zatrudniana kadra zmieniałaby się w sposób ciągły, trudno byłoby prowadzić jej systematyczną ocenę, jak również rozpoznawać potrzeby i tworzyć warunki do doskonalenia zawodowego.

9. Jak oceniać kwalifikacje kadry? Jakim doświadczeniem zawodowym powinna wykazać się kadra?

Kwalifikacje kadry powinny odpowiadać zakresowi prowadzonych przez nią zajęć, zatem bezsporne jest to, że w dokumentacji placówki powinny znajdować się odpowiednie dyplomy, świadectwa lub inne certyfikaty poświadczające w sposób wiarygodny posiadanie przez wykładowcę wiedzy i kwalifikacji. Kryterium doświadczenia zawodowego powinno dotyczyć znajomości dydaktyki zajęć w formach pozaszkolnych oraz merytorycznego przygotowania do prowadzenia zajęć pod względem posiadanej wiedzy i umiejętności zawodowych. w szczególności dotyczyć to będzie kadry zatrudnianej dla prowadzenia form pozaszkolnych, w wyniku których uczestnicy będą, np. uzyskiwać określone kwalifikacje zawodowe lub też przygotowywać się do uzyskania określonych uprawnień zawodowych.

10. Czy w decyzji o przyznaniu akredytacji należy określić formy, na jakie przyznawana jest akredytacja wraz ze wskazaniem miejsca ich prowadzenia?

W rozporządzeniu (§3) określone zostało, że placówka może ubiegać się o przyznanie akredytacji dla kształcenia w zakresie objętym wnioskiem i w formach pozaszkolnych w nim wymienionych. Decyzja o przyznaniu akredytacji jest konsekwencją dokonania oceny przez zespół akredytacyjny, czy kształcenie w formach, zakresie i miejscu jego prowadzenia, wskazane we wniosku, odpowiada ustalonym w rozporządzeniu kryteriom. Zatem konieczne jest wymienienie w decyzji form i zakresu, dla których została przyznana akredytacja. Natomiast w uzasadnieniu decyzji znajdą się wszystkie pozostałe elementy mające wpływ na przyznanie akredytacji, np. stwierdzenie, że baza dydaktyczna w miejscach prowadzenia akredytowanych form spełnia określone dla ich prowadzenia warunki.

11. Czy o uzyskanie akredytacji dla pozaszkolnych form kształcenia ustawicznego mogą się ubiegać szkoły wyższe?

O akredytację mogą się ubiegać jedynie podmioty wymienione w art.68a ust.1 pkt 2 i art.68b ust.8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572, z późn.zm.), tj. publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego, ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego oraz podmioty prowadzące działalność oświatową, o której mowa w art.83a ust.2 wymienionej ustawy. Uczelnia nie jest żadnym z powyżej wymienionych podmiotów, w związku z tym nie może się ubiegać o akredytację.

12. Czy o akredytację mogą się ubiegać fundacje i stowarzyszenia?

Podmioty te mogą się ubiegać o akredytację, jeżeli co najmniej rok prowadzą statutową działalność oświatową w formach pozaszkolnych oraz zostały wpisane do rejestru przedsiębiorców, zgodnie z art.7 ust.1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz.1178, z późn.zm.), a od dnia 21 sierpnia 2004 r. – zgodnie z art.14 ust.1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz.1807).

13. Czy może się ubiegać o akredytację osoba prowadząca działalność oświatową, o której mowa w art.83a ust.2 ustawy o systemie oświaty, niezależnie od tego, czy zatrudnia pracowników, czy też prowadzi ją osobiście?

Zgodnie z §2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie akredytacji (Dz.U. Nr 227, poz.2247) przepisy tego rozporządzenia dotyczące placówek należy stosować odpowiednio do działalności oświatowej, o której mowa w art.83a ust.2 ustawy o systemie oświaty. Oznacza to, że stosując wobec wymienionej działalności oświatowej wymagania dotyczące placówek należy uwzględniać specyfikę tej działalności, np. to, że może ona być prowadzona jednoosobowo. Tak więc przepis §4 wymienionego rozporządzenia nie uniemożliwia rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Spełnienie warunków określonych w tym przepisie powinno jednak zostać ocenione przez zespół akredytacyjny. w przypadku wymogu zawartego w §4 pkt 2, odpowiednie stosowanie tego przepisu do działalności oświatowej, o której mowa w art.83a ust.2 ustawy o systemie oświaty, prowadzonej osobiście przez osobę będącą przedsiębiorcą, powinno polegać na ocenie, czy osoba ta spełnia wymogi wskazane w tym przepisie. Niespełnienie któregokolwiek z wymogów, w szczególności określonego w §4 pkt 1 rozporządzenia, powinno skutkować odmową przyznania akredytacji.